İşe iade davası: Süreler, şartlar ve arabuluculuk
İş güvencesinden yararlanma koşulları, zorunlu arabuluculuk ve işe iade sonucunda doğan haklar.
İş güvencesi kimleri kapsar?
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi bulunan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler iş güvencesi kapsamındadır. İşveren vekilleri ve belirli yönetici konumundaki çalışanlar için istisnalar bulunur.
Bir aylık süre
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.
İşverenin ispat yükü
Feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat yükü işverendedir. Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve fesih sebebinin açık ve kesin şekilde gösterilmesi gerekir.
Davanın kazanılması hâlinde
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi kesinleşmeden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için başvurmalıdır. İşveren işçiyi işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı ve dört aya kadar boşta geçen süre ücreti gündeme gelir.
Uygulamada dikkat edilenler
Yargıtay uygulamasında işverenin feshin son çare olduğunu, işçiyi başka bir pozisyonda değerlendirme imkânını araştırdığını göstermesi beklenir. Performans gerekçeli fesihlerde objektif ölçütler, eğitim ve uyarı süreçleri belgelenmelidir. İşe başlatmama tazminatı, işçi süresinde başvurmuşsa doğar.
Yasal dayanak
- İş K. m. 18
- Feshin geçerli sebebe dayandırılması; 30 işçi ve 6 ay kıdem şartı.
- İş K. m. 19
- Yazılı fesih bildirimi ve savunma alınması.
- İş K. m. 20
- Fesih bildirimine itiraz ve usulü.
- İş K. m. 21
- Geçersiz feshin sonuçları: işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti.
- 7036 sayılı K. m. 3 ve 11
- Dava şartı arabuluculuk ve işe iade davalarında iki aylık yargılama hedefi.
Süreler ve önemli tarihler
- Arabulucuya başvuru
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay
- Dava açma
- Son tutanaktan itibaren 2 hafta
- Kesinleşen karardan sonra işe başvuru
- 10 iş günü
- İşverenin işe başlatma süresi
- Başvurudan itibaren 1 ay
- İşe başlatmama tazminatı
- 4 aydan 8 aya kadar ücret
- Boşta geçen süre ücreti
- En çok 4 aylık ücret ve diğer haklar
Adım adım süreç
- Fesih bildiriminin tarihinin ve gerekçesinin tespiti.
- Bir ay içinde arabuluculuk başvurusu.
- Anlaşma olmazsa iki hafta içinde iş mahkemesinde dava.
- İşverenin geçerli sebebi ispatı ve tanık dinlenmesi.
- Karar kesinleşince 10 iş günü içinde işverene yazılı başvuru.
Sıkça sorulan sorular
Deneme süresinde çıkarıldım, işe iade açabilir miyim?
Altı aylık kıdem şartı aranır; bu süre dolmadan iş güvencesi hükümleri uygulanmaz.
İşe iade ile kıdem tazminatı birlikte istenebilir mi?
İşe iade davası sürerken kıdem ve ihbar tazminatı kural olarak talep edilmez; işe başlatılmama hâlinde gündeme gelir.
Süreyi kaçırırsam ne olur?
Süreler hak düşürücüdür; kaçırılması hâlinde işe iade talebi incelenmeden reddedilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Hak kaybı yaşamamak için somut durumunuza özel hukuki danışmanlık alın.
