Velayet ve iştirak nafakası: Çocuğun üstün yararı
Boşanma sonrasında velayetin belirlenmesi, kişisel ilişki düzenlemesi ve iştirak nafakasının artırılması.
Velayet nasıl belirlenir?
Mahkeme velayet konusunda karar verirken çocuğun üstün yararını esas alır. Çocuğun yaşı, eğitim düzeni, ebeveynlerle bağı, yaşam koşulları ve idrak çağındaki çocuğun görüşü değerlendirilir. Gerekli görülürse sosyal inceleme raporu alınır. Ortak velayet de somut koşullara göre gündeme gelebilir.
Kişisel ilişki
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Görüşme günleri, bayram ve tatil dönemleri çocuğun düzenine uygun biçimde belirlenir. Koşullar değiştiğinde düzenlemenin değiştirilmesi istenebilir.
İştirak nafakası
Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. Nafaka miktarı tarafların gelirleri ve çocuğun ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenir.
Nafakanın artırılması
Çocuğun ihtiyaçlarının artması veya tarafların ekonomik durumunun değişmesi hâlinde nafakanın artırılması ya da azaltılması talep edilebilir. Mahkeme gelecek yıllar için artış oranını da kararında belirleyebilir.
Uygulamada dikkat edilenler
Yargıtay uygulamasında idrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması önemli kabul edilir ve gerekçesiz şekilde göz ardı edilmemelidir. Ortak velayet, tarafların uzlaşısı ve çocuğun yararı bulunduğu hâllerde değerlendirilmektedir. Kişisel ilişki düzenlemesinde çocuğun okul ve yaşam düzeni dikkate alınır.
Yasal dayanak
- TMK m. 182
- Boşanmada velayet ve kişisel ilişki.
- TMK m. 183
- Durumun değişmesi hâlinde velayetin yeniden düzenlenmesi.
- TMK m. 323–330
- Çocuğun bakım ve eğitim giderleri ile iştirak nafakası.
- TMK m. 331
- Nafakanın değiştirilmesi.
- BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m. 3 ve 12
- Çocuğun üstün yararı ve görüşünün dikkate alınması.
Süreler ve önemli tarihler
- Velayetin değiştirilmesi
- Belirli bir süreye bağlı değildir; koşulların değişmesi gerekir
- Ödenmeyen nafaka için icra
- Her ay muaccel olur; kesinleşmiş ilama dayanılarak takip yapılabilir
- Kararlara karşı istinaf
- Tebliğden itibaren 2 hafta (HMK m. 345)
Adım adım süreç
- Çocuğun güncel durumunun ve ihtiyaçlarının belgelenmesi.
- Aile mahkemesine dava veya talep dilekçesi.
- Sosyal inceleme raporu ve gerekirse çocuğun dinlenmesi.
- Tarafların gelir durumunun araştırılması.
- Karar ve kişisel ilişki takviminin uygulanması.
Sıkça sorulan sorular
Velayet anneye mi verilir?
Kanun belirli bir ebeveyni öne çıkarmaz; ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Nafaka ödenmezse ne yapılır?
İlama dayalı icra takibi başlatılabilir; ödenmemesi İİK m. 344 kapsamında tazyik hapsine konu olabilir.
Çocuğun görüşü hangi yaşta alınır?
Belirli bir yaş sınırı yoktur; çocuğun idrak gücü esas alınır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Hak kaybı yaşamamak için somut durumunuza özel hukuki danışmanlık alın.